Teks Berjalan

Om Swastyastu, Sameton Sutha Abimanyu, Nyama Blijul ajak makejang.. Rahajeng rauh ring blog puniki, elingang follow ig @blijul_pande twitter @jul_pande Youtube: Blijul TV _ Om santih, santih, santih.
Showing posts with label Budaya. Show all posts
Showing posts with label Budaya. Show all posts

Thursday, June 12, 2025

PODCAST RRI KENDARI " Tarian Bali Dalam Perspektif Modern"

Sameton Blijul, mawali Blijul ring youtube RRI kendari, mangkin Podcast Blijul lan Kadek Dana ngeraosang indik Tarian Bali, ngih sasidan antuk nyatuang, ringan-ringan manten, yuk disimak ton.

Monday, June 2, 2025

OBROLAN BUDAYA RRI KENDARI - Eksistensi Budaya Bali di Sulawesi Tenggara

Om Swastyastu Sameton Blijul sami. Kantun simpang ring blog puniki? Aduh.. suksma ping banget. Nah niki wenten video Blijul sedeng ngorta ring RRI Net Kendari, rekaman daweg raina Buda, 28 Mei 2025. Sampun taler tayang ring Youtube RRI Kendari. Jagi Kasiarang ring RRI Net ring Buda, 04 Juni 2025 wengi. 

Ngiring nak sarengin video puniki, sira uning sida kanggen refrensi utawi bantang tutur mereraosan indik Bali di luar Bali. Asik. Gaskan.  

Monday, April 15, 2024

BATERAI MATA: CAGAR BUDAYA DI KENDARI


KOMPLEK CAGAR BUDAYA PENINGGALAN JEPANG

BATERAI. Secara administratif, lokasi Cagar Budaya berjenis Baterai B ini masuk dalam wilayah Kelurahan Mata, Kecamatan Kendari, Kota Kendari, Sulawesi Tenggara. Baterai ini berada pada posisi 03 57 49,5" LS dan 122º 36' 30,1" BT. Baterai ini dibangun pada tahun 1942-1943 pada masa penjajahan Jepang di Indonesia dan saat itu pemerintahan Jepang dipimpin oleh Kaisar Hirohito. Hirohito sendiri dikenal dengan julukan "Tenno Heika" yang berarti "Yang Mulia Kaisar". Bangunan baterai yang berdiri di atas bukit menghadap ke Laut Banda ini dibangun dengan konstruksi bangunan terbuat dari beton, dengan ukuran panjang 5,7 M, Lebar 5,5 M, dan ketebalan 52 Cm. Tinggi atap 2 M, sedangkan atap beton yang berfungsi sebagai pelindung memiliki tinggi 5 M. Pada sudut kiri, tengah dan kanan bagian dalam terdapat lubang yang menghubungkan antara Baterai dengan terowongan persembunyian. Lubang bagian kiri menghubungkan ke Perken yang sekarang menjadi Pertamina dan Lubang bagian kanan masih belum diketahui tembusannya sedangkan Lubang tengah menghubungkan ke asrama Jepang yang sekarang menjadi rumah penduduk. Baterai merupakan bagian dari pertahanan pasukan Jepang sehingga Baterai ini dilengkapi dengan meriam dan mortir. Baterai ini digunakan tentara memantau lalu lintas kapal laut serta udara yang melintas di Jepang untuk Teluk Kendari. 

MERIAM. Meriam otomatis kaliber 3 Inchi ini memiliki panjang laras 4.2 M serta bagian lingkarnya berukuran 45 Cm. Pada bagian belakang, terdapat beberapa tulisan yang mengindikasikan sebagai spesifikasi mesin. Lebih dari itu, terdapat juga tulisan angka tahun yakni 1918 dan 1939, yang diindikasikan sebagai tahun produksi mesin meriam ini. Bethlehem Steel Company adalah perusahaan baja milik Amerika Serikat yang memproduksi senjata tersebut. Meriam ini bukanlah milik Jepang akan tetapi milik Belanda yang dialih fungsikan olehnya. Terbukti dari nomor produksi dan masa masuknya penjajah pertama di kota Kendari adalah Belanda. Meriam otomatis ini berada di bagian tengah Baterai, dan dipasang menancap tanah secara permanen. Jenis meriam ini memiliki kesamaan dengan beberapa meriam Jepang yang berada di Morotai yang hingga saat ini masih dapat disaksikan secara utuh. Pada saat jaman Permesta Merian otomatis ini pernah menembak pesawat tempur milik Amerika Serikat yang di piloti oleh seorang wanita dan jatuh di perairan Munse, Kabupaten Konawe Kepulauan.

Bangsa Yang Besar Adalah Bangsa Yang Menghargai Sejarah "

RESTORASI OLEH PANGKALAN TNI AL KENDARI DAN DISBUDPAR KOTA KENDARI, JULI 2020

Sunday, June 4, 2023

Babad Brahmana Keling Atau Purana Pura Gunungsari

Topeng Sida Karya

Babad Brahmana Keling terdiri atas 11 lembar lontar. Babad itu bercerita tentang kisah perjalanan Brahmana Keling ketika beliau meninggalkan gunung Bromo pergi ke Bali untuk bertemu dengan kerabatnya yaitu Dalem Watur Enggong yang menjadi raja Gelgel. Sesampainya beliau di Gelgel beliau tidak bisa menemukan raja karena raja Gelgel sedang berada di Besakih. Keberadaan raja Gelgel di Besakih dalam rangka melaksanakan yadnya Nangluk Merana. Karena Brahmana Keling tidak bisa bertemu dengan raja Gelgel maka beliaupun pergi menuju Besakih.

Thursday, June 13, 2013

Leak lan Pangiwa Matiosan?

Kocap, leak lan aji pangiwa nika mabinayan? Napike patut asapunika?

Liak kebaosang tuah Lina Aksara (Aksara Mati); Laya Aksara (Papitehan Aksara); Linging Aksara (Kecap Aksara/Munyin Aksara); suksemannyane pateh sakadi tiuk, yan tiuke ada ring tangan ibu-ibu sane majejahitan pastika lakar ngawetuang canang anggen ngrastitiang jagat. Kewala yaning tiuke ento wenten ring tangan para garong/penjahat pacang dados penyabut nyawa, sane puniki  kabaosang liak matah. Nah ada nak wikan maosang yen suba bisa ngidupang saananing aksarane ane mati ento, kone anake suba madan bisa ngeliak. 

indik liak/leak, desti, teluh naranjana, aji wugig, pelet maka miwah sane lian-lianan kawiaktiannyane pateh sakadi kabaos ring ajeng inucap, sakemawon indik tatuek maka miwah pangaptiannyane matiyosan. Indike punika meweh kabuktyang kawentenannyane. Yening pacang uning indike punika mangdane mlajahin sastra maka miwah ngelarang tapa brata yoga samadhi sane pingit turmaning mauttama. mawinan sampunang pisan nyugjagang indike punika duaning nenten pacang mikolihang dharma pamutus, samaliha wenten kode etiknyane, kocap.

Aji pangiwa matiyosan ring sane kabawos leak. aji pangiwa punika identik ring sane mapakardi nenten rahayu utawi jadig, satata nyakitin, ngawe grubug. Sakemawon yening leak, ipun identik ring sane kabawos nyuti rupa. wenten sane iseng, wenten sane hobby. Kawiaktiannyane leak punika wenten kakalih. Wenten sane ngardi rahayu taler wenten sane ngardi kawon. Sane patut ajerihin boya ja rikalaning ipun ngalengse sakemawon rikalaning ipun kantun marupa manusa dahat nyakitin, ipun pacang ngamargiang aji wugig. Mawinan patut yatna utawi plapanin ngambel urip iraga. Rikalaning ipun marupa leak nyuti rupa, sadurungnyane ipun masang pangeres utawi pagaan utawi panangkeb, pelindung radius sekian meter. Mangdane anake sane nyingak pacang makesyab utawi takut. Sakemawon ipun nenten nyakitin. Sakemawon, sameton sami yening nyingak kadi sapunika mangdane nenten ngorta, nenten membuat berita indike sapunika duaning wenten kode etiknyane. sapasira sane dados leak mangdane dirahasiakan. duaning ratun sarwa leak wantah tunggil inggih punika tabih pakulun Ida Bhatari Uma (Ida Bhatari Durgha).

Kategesang malih, Pengiwa sampun janten pakaryan ala, Yening liak/leak nika kantun medaging rwa bineda (kaon kelawan becik), kari wenten kasinahane.

Ungkuran puniki kruna leak sampun sosod artos ipun. Liak mangkin, sekancan ne jele kabaos liak. Liak ilang sandal kaine; Liak iba, batis akene jekjeka; Leak apa, liwat socane. Miwah liak2 sane tiosan. Kasujatiane liak nak becik maosang sastra.

Sunday, April 22, 2012

SUNARI


Sunari inggih punika silih sinunggil upakara yadnya ring Bali. Sunari kakaryanin olih Tapini sané sampun uning ring indik Sunari. Sunari kakaryanin mangdané prasida ngamedalang kayun suci rikalaning makarya malarapan antuk suarannyané.

Suksman Sunari
Sunari inggih punika silih sinunggil sarana upakara karya agung sané malakar antuk tiying sané marupa sakadi pénjor, ring muncuknyané madaging duk mategul, ring bantangnyané madaging bolong manut aksara suci minakadi lambang sakadi tapak dara, Ardhacandra, Windhu, lan Nada. Sunari punika pralambang kasucian, punika mawinan sunari kaanggén rikalaning wénten karya Agung sakadi Ngroras, Ngenteg Linggih, miwah pawarah-warah ring krama désa yéning irika wénten karya suci.

Tuesday, April 17, 2012

MUSIUM GEDONG KIRTYA: Gedong Witing Sastra

Om Swastyastu, 
Gedong Kirtya kawangun ring Singaraja olih jadma saking Welanda mawasta L.J.J Caron, sané rauh ka Bali matemu sareng para raja lan sulinggih ring Bali. Patemoné punika nyangkepang indik kasenian sastra utawi lontar sané wénten ring sajebag Bali. indiké punika kaketusang duaning seni sastra sané marupa lontar punika patut kapreténin, kalestariang mangda nénten usak, bubukan utawi ical, sumangdénnyané sida kaplajahin antuk para yowanané daging susastrane punika. 

Muséumé puniki duk dumun marupa yayasan sané kawastanin “Kirtya Lefrink – Van der Tuuk” sané karaksain mangda nyaga seni susastra punika. F.A. Lefrink sané daweg pamrintah Belanda ring Bali pinaka Asistan Resident kala punika oneng pisan ring kabudayaan Bali, lan akéh sasuratan utawi reriptannyané indik Bali lan Lombok. 

Dr. H.N Van der Tuuk pinaka sejarawan daweg punika ngicén tanah lan wangunannyané mangda kaanggén dados muséum sané mangkin kawastanin Muséum Gedong Kirtya. Wangunan muséumé puniki magenah ring wawidangan Sasana Budaya, sané dumun wantah Puri Raja Buléléng, ring margi Véteran, Singaraja. Ri kala punika Singaraja wantah ibukota Sunda Kecil. 

Saturday, March 24, 2012

WARSA ANYAR NAMPI SASIH KADASA

Nénten karasa mangkin sampun ngenjek warsa anyar 1934 Çaka. Wusan Tilem Kasanga, nampi Sasih Kadasa, kaciriang antuk kahanan langit sasih kadasané jakti kedas, bersih tanpa ambu. Ri kala tengai langité kedas gadang, yéning peteng akéh bintang makacakan pakanyornyor di duur langité ngiasin petengé.

Ri galahé mangkin, Sasih Kadasa nampi warsa anyar puniki i raga kaptiang mangda prasida jakti-jakti kedas, bersih, suci. Nénten ja Bhuana Agung (jagat sami) kémanten sané kedas, nanging Bhuana Alit utawi (angga sarira) i ragané naler patut kedas. Pamineh, raos, lan laksana mangda becik, mapan sampun kasuciang sami daweg nyanggra warsa anyaré puniki.

Ring arep, sadung i raga krama Hindu nampi warsa anyar 1934 Çaka puniki, i raga sampun nglaksanayang panyucian Bhuana Agung lan Bhuana Alit inucap antuk runtutan panyanggra wanti warsa puniki, ngenjek warsa anyar nampi sasih kadasa sané ketah kabaosang rahina Nyepi.

Saturday, February 18, 2012

Gending-Gending Dolanan "Gending Rare"

1. Pul sinoge

Pul sinoge jukut timbul basang gede,
Be nangka duren sentok belog,
Tang simarang sotong biu bunut,
Siloktat boni, bonine gadang ngatat,
Celempung bulun sambuk dongke,
I dadong nyelek base. 

2. Maplayanan

Bareng-bareng jani majalan
Ajak timpal lakar mapalyanan
Kema mai saling kaukin
Ajak liu saling enderin
Diumane malaib-laiban
Masambilan ngaba panyapungan
Keneh liang nutugang pejalan
Diapin ejoh kenjel tan kerasa. 

TRADISI "MASURYAK"

MERIAHKAN HARI RAYA KUNINGAN DENGAN  "MASURYAK"

tradisi masuryak
Ritual unik di laksanakan setiap enam bulan (210 hari) sekali di Banjar Bongan Gede, Desa Bongan, Tabanan. Warga di sana memiliki tradisi berbeda dalam merayakan hari raya Kuningan. Mereka menggelar ritual masuryak usai persembahyangan bersama. Ritual ini adalah menyebarkan lembaran uang kepada warga di tengah jalan. Tradisi ini menjadi simbol suka cita melepas serta membekali para leluhur, dengan sarana uang dan sesajen. Selain itu tradisi ini juga untuk menghantarkan para leluhur kembali ke alam surga, setelah pada hari raya Galungan dan Kuningan turun ke bumi.

Thursday, February 16, 2012

TRADISI MAKOTEK

makotek 'menolak bala'
Menolak Bala dengan Upacara Makotekan
Warga Desa Munggu, Mengwi, Badung, memiliki tradisi unik untuk merayakan hari raya Kuningan. Kemarin mereka menggelar tradisi makotekan. Tradisi ini merupakan warisan leluhur dan warga selalu menggelar tradisi ini setiap enam bulan (210 hari) sekali, dipercaya tradisi ini sebagai penolak bala dan grubug. "Dan pernah suatu kali Mekotek tidak dilaksanakan muncul wabah penyakit misterius yang menyebabkan kematian warga secara beruntun", ujar I Ketut Kormi, Bendesa Adat Desa Munggu.

Kormi juga mengatakan, bahwa tradisi makotek yang digelar setiap hari raya Kuningan itu merupakan tradisi untuk memperingati kemenangan Kerajaan Mengwi saat perang melawan Kerajaan Blambangan, Banyuwangi, zaman dulu. Tradisi ini disebut makotek lantaran berawal dari suara kayu-kayu yang saling bertabrakan ketika kayu-kayu tersebut disatukan menjadi bentuk gunung yang menyudut ke atas.

Wednesday, February 15, 2012

TRESNA RING LELUHUR

I meme setata apik kin i pianak
Yening maosang utawi mireng kruna "leluhur", iraga pacang kabakta ngerambayang sarwa pitara sane sampun newata, sane sampun malingga-malinggih apik ring sanggah kemulan utawi palinggih "Bhatara Hyang/Hyang Dewa".  Manah iragane sampun kacangkok sakadi asapunika yan maosang indik leluhur iragane soang-soang. Kasujatiane, napike wantah pitara sane sampun newata manten sane kabaos leluhur?

Ida dane patut uning sareng sami. Boya ja nika manten sane kabaos leluhur. Reraman iraga, I Bapa muah I Meme masih kabaos leluhur, I Pekak kalawan I Dadong masih leluhur, kanti pianak lan cucu naler kabaos leluhur. Napi sane mahawinan pianak cucu naler kabaos leluhur? Boya ja leluhur nika nganut lintih saking duur? Dados ring sor iraga kabaosang leluhur taler?

Wednesday, August 24, 2011

LEAK

Om Swastyastu. 



Pada dasarnya ilmu ini sangat rumit dan rahasia sekali, jarang seorang guru mau dengan terang-terangan memberikan ilmu ini dengan cuma-cuma. Begitu juga saya belajar dengan tiga guru dengan sangat susah payah harus "ngesorang rage" biar bisa diterima jadi murid. Dalam hal ini sebenarnya saya tukar ilmu dengan para guru saya, saya belajar ilmu Bali guru saya belajar ilmu versi India.

PROSES NGELEAK

Saturday, July 2, 2011

SANGGAH KEMULAN

KONSEP SANGGAH KAMULAN BAGI MASYARAKAT BALI
SEBUAH ANALISIS FOLKLOR
Oleh: 
Pande Kadek Juliana,S.S.

BAB I  PENDAHULUAN

           Pada dasarnya masyarakat Bali yang terdiri dari kumpulan individu-individu. Memiliki bentuk-bentuk kebudayaan yang sangat menarik untuk digali dan dikaji, salah satunya adalah adanya bentuk bangunan-bangunan tradisional Bali yang dari dulu sampai sekarang masih di pakai dan dilestarikan oleh masyarakat Bali. Masyarakat Bali yang dijadikan objek penelitian dalam kesempatan ini adalah orang-orang Bali yang tinggal di Bali yang beragama Hindu. Kehidupan masyarakat tersebut masih dipengaruhi oleh suatu kepercayaan-kepercayaan yang berasal dari folklore; apakah itu mite, dongeng, legenda atau ekspresi budaya (kebiasaan dari turun temurun).
            Salah satu yang menarik adalah ekspresi budaya. Pengaruh kebudayaan Hindu yang tidak dapat lepas dari masyarakat Hindu Bali yakni adanya bangunan-bangunan tradisional suci umat Hindu seperti kepercayaan masyarakat tentang Sanggah Kamulan. Kepercayaan rakyat, atau yang sering disebut dengan “takhyul”, adalah kepercayaan yang oleh orang berpendidikan Barat dianggap sederhana bahkan pander, tidak berdasarkan logika, sehingga secara ilmiah tidak dapat dipertanggung jawabkan (Dananjaya, 1984: 153).