Teks Berjalan

Om Swastyastu, Sameton Sutha Abimanyu, Nyama Blijul ajak makejang.. Rahajeng rauh ring blog puniki, elingang follow ig @blijul_pande twitter @jul_pande Youtube: Blijul TV _ Om santih, santih, santih.
Showing posts with label SATUA BALI. Show all posts
Showing posts with label SATUA BALI. Show all posts

Monday, September 29, 2025

KISAH KRISNA DAN SUDAMA

Kisah Sudama dan Krishna adalah salah satu cerita persahabatan sejati yang paling terkenal dalam mitologi Hindu.

Mereka adalah teman masa kecil dan teman sekelas yang belajar bersama di Gurukul Guru Sandipani.

Setelah lulus, mereka berpisah. Krishna kemudian menjadi Raja Dwarka yang kaya dan berkuasa, sementara Sudama, seorang Brahmana, menjalani kehidupan yang sangat miskin bersama istri dan anak-anaknya.

Sunday, September 21, 2014

SATUA BALI : I PUCUNG (W. SUARDIANA)

Raden Galuh ^^
Kacrita ada koné tuturan satua, di Banjar Kawan, wewengkon Koripan ada anak pacul ngelah pianak muani adiri madan I Pucung. I Pucung koné gegaenné tuwah mapikat di cariké, nanging ké nyalah unduk pajalanné mapikat krana ia mikatin kedis masan padi tondén serab. Dadi tusing pesan koné ia taén maan kedis, wiréh tusing ada kedis ngalih amah krana padiné mara ngandeg beling, tondén pesu buah. Déning kéto, med-medan koné ia mapikat. Wadih mapikat ngalih kedis, jani I Pucung koné demen tekéning kuluk. Sakéwala, tingkahné masih soléh maidih-idihan, krana sabilang ia nagih ngidih konyong sik pisaganné begbeg ané idiha konyong ané mara lekad. Wiréh konyong ané nagih idiha enu cerik buina tondén kedat, kadéna konyongné enu buta, dadi buung dogén koné ia ngidih konyong. Mara kéto paundukan ané tepukina baan I Pucung pesu pedih kenehné, déning makejang ané kenehanga tusing taén misi.

Sasukat ento, kacrita I Pucung tusing pesan koné ia taén kija-kija buin, begbeg nyingkrung dogén jumahné. Ping kuda-kuda kadén suba bapanné nglémékin, apanga ia nulungin ka carik, nanging ia masih tusing nyak. Wiréh kéto solah pianakné, bapanné pedih koné kenehné tekén I Pucung, nanging ia tusing bani nglémékin wiadin nigtig I Pucung krana ia suba kelih. Bapanné memegeng cara togog nolih I Pucung nyingkrung di plangkané geris-geris sirep leplep.

Thursday, January 10, 2013

I LUBDAKA


Kacritayang daweg dumun, wenten juru boros, maparab I Lubdaka. Liat salap baos banggras dengkak-dengkik. Solah ngapak-apak, nyapa kadi aku. Akedik nenten madruwe manah welas asih, morosin kidang, bojog wiyadin irengan.

Nuju panglong ping pat belas Tileming Kapitu, semengan ipun sampun ka alase. Nanging asiki nenten manggihin buron. Sampunang ja buron ageng, kadi rasa lelasan ja nenten wenten medal nenten wenten kepanggih.

I Lubdaka raris ngungsi alas sane sripit. Irika kacingak wenten telaga, toyanne ening pisan, tur magading tunjung manca warna. Irika I Lubdaka maka sanja, taler nenten wenten buron sane rawuh.

Wednesday, December 26, 2012

SUTASOMA

Katuturan Sang Sutasoma matemu ngajak I Macan. Dugas ento, I Macan lakar ngamah pianakné mapan suba telah beburon ané lakar amaha tekén ye, rauh sang Sutasoma. 

"Bibi, bibi macan da kétuanga pianaké, pianaké nak ngardinin melah ngajak jelék, yén raga nyelékang pianak, jelék i rerama, yén jelék rerama jelek i pianak, yén melah pianak melah i rerama. Dini ba melahang raga miara i pianak da kétuanga!" 

"Ratu duagung putra i ratu Sang Sutasoma, napi sané nikang i ratu titiang ngerti yadiastun titiang marupa dwi pramana ané marupa beburon, tiang nak ngerti ring entel wacanan ratuné. Napi ngranayang sangkal tiang neda pianak titiang niki? I ratu sampun uning titiang ten uning ngamah padang yadian buah, len I Gajah nak uning ipun ngamah padang. Titiang nak daging maman titiangé, ten titiang uning cara i kidang. Yén ten titiang neda niki napi men tunas titiang, paling lasan, bikul, ten ada beburon napi, niki pianak titiang paling paek, niki tunas titiang". 

Monday, December 24, 2012

Arya Tutuan

Nah, ada tuturan satua pecak Ida Dalem Buru sané nurunang. Awinan maparab keto mapan karyan idané maboros ka alasé. Sadina-dina ida maboros di alasé. Nuju dina anu, disampuné mamargi tan polih napi, aukud tan maan napi kanti sanja. Ida majalan kema mai, panggihina anak alit di betén punyan biuné. Suba kéto kaduduk anaké alit tur kaparab I Berit Kuning. Nika duduka ambila baktana ka purin Idané.

Ring puri sampun ida madué oka. Okané punika semetonanga utawi panyamaanga. Lantas kaukina rabiné. "Adi jegeg, né beli maan nuduk anak cerik di alasé, di puri masih ada i cening. Nah bareng dini ajak beneh-benehang ajak penyamané olah-olahang". Pengertian rabiné olah nika ébat. Duk rabin idané lunga ka alasé maboros, anak alit punika ngulgul, nakal di puri lantas olaha/ébata anaké alit punika. Lantas wadahina paso janga di piasan mawadah dulang tekepina aji saab.

Wednesday, December 19, 2012

Bawang Teken Kesuna

Ada katuturan satua I Bawang teken I Kesuna. Suba satua buin kasatuang. Ipun manyama ajaka dadua. Sedek dina anu, memen ipune jagi luas ka peken. Mémé ipuné tuah ngadol saang miwah jukut-jukutan sesampun mamargi raris ka pasar, mabesen mémén ipuné ring pianak ipuné, "Ning, ning, Kesuna ngajak I Bawang ngijeng jumah, mémé lakar luas ka peken madagang saang, jukut-jukutan. Ingetang nyén jumah tuunang padiné, tubuk." Nika pisen reraman ipuné, raris mamargi.

Sampunné méméné luas, jumah saling tunda I Bawang ajak I Kesuna, "Bawang, Bawang…, dong tuunang naké padiné, icang nak lakar nyakan". 

Sunday, December 16, 2012

PAN JEMPENIT (SATUA BALI)

Ne jani ada katuturan satua Pan Jempenit. Ia ajaka kurenane I Mén Jempenit kone ngoyong di Pakubuan. I Pan Jempenit geginané setata ka alasé ngalih saang pinaka pangupa jiwa, Mén Jempenit di jumahné. 



Dina anu, sedeng luung Pan Jempenit luas ka segara ngalih saang, sawiréh ada blabar gedé uli gunungé. Tepukina men ditu di samping segaraé ada anak ngaba lelipi tur suba mategul. 


"Pak, pak.., ngudiang dados kéntenang tegul lelipiné?” 

"Lelipiné bakatang tiang di tembok umah tiangé, tiang ten bani tekén lelipi" 

Saturday, December 15, 2012

PUPULAN SATUA I BELOG


(1)  I BELOG MELI BEBEK

Ada katuturan satua anak belog. Baan belogne ia adanina I Belog. Sedek dina anu, ia tondena meli bebek ka peken teken memene. "Belog, belog, nang ja tulungin meme, ene pipis, beliang meme bebek ka peken, pilihin bebek ane baat tur mokoh, apang liunan bene," ditu lantas enjuhina ia pipis Rp 10.000 (dasa tali ropiah) teken memene. Lantas memene buin ngomong, "kema jani cai engal-enggal ka peken, terus meli bebek dadua di tongos dagang bebeke".

Disubane I Belog neked di peken, paling kipekane nyujuh dagang bebeke. Kema-mai ia ninggalin dagang bebek, suba mapincer ia di tengah pekene, laut dingeha munyin bebek di bucu delod dauh pekene, kemu lantas  ia nggalih dagang bebeke. Kendel pesan bayune I Belog ngidang nepukin dagange, "Jero dagang bebek, tiang orina meli bebek dadua teken memen tiange, baang kone bebek ane mokoh lan baat". Sahasa ia ngenjuhang pipis dasa tali rupiah. "Jero niki jinah, tiang". Bebeke aukud aji Rp. 4000 (petang tali). Lantas dagang bebeke ngemaang I Belog susuk bui Rp. 2000 (duang tali). Disubane maan meli bebek lantas I Belog majalan mulih.

Friday, December 14, 2012

I SURADA TEKEN I WLECIT

Katuturang ring tengahing alas I Bojog ngajak I Pétu sedeng majugjag, nyugjagang indik kawéntenan don banah ngajak don gadung. Kasujatiané doné nak patuh, yén di alasé madan banah tur tusing mabunga, yén ané mabunga madan gadung. Nika tungkasanga ngajak I Bojog kalawan I Pétu. Peturu buron matungkas tan nyak kalahang. I Bojog ngorahang patuh banah ngajak gadung sing ja ada melénan. 

"Uli punya nganteg ke don patuh! apané orang cai malénan Pétu?" 

"Saja yén aliang disisi mula patuh ye Jog, sakéwala lén adané. Banah kalawan Gadung. Mapan ada ané mabunga lan sing mabunga. I gadung mabunga, I Banah tusing!". 

Sunday, February 5, 2012

I Lutung Demen Madaya Corah

Ada katuturan satua I Lutung, suba satua buin kasatuayang. Sedek dina anu, dadi katemu I Lutung ajak I Kedis Sangsiah. Tepukina I Kedis Sangsiah sibuk ngalih lakar umah, ngalih sebun. Ditu I Lutung matakon ajak Kedis Sangsiah:

“Wei iba Kedis Sangsiah, iba ngudiang jeg sibuk kene? Menek tuun, apa gaen cai to? Peh apa geman wake?”

“Wake kal makere mamanakan, to ngranayang wake ngae umah. Pang ada tongos wake ajak panak wake pules.”

“Ngujang ngae umah, umah gae, sing ngelah gae?”

“Bah keto cara cai I Lutung. Luh muani cai sing ngrunguang, sing ngelah tetujon dadi idupe. Sing ngidang cai ngae umah, ngae-ngae umah! Kema mai ba lantas ngandong panak. Dini pules, ditu pules. Apa geman idupe men keto? Umah sing bisa iba ngae. Bah pedih I Lutung ningehang munyin I Kedis Sangsiah.

Wednesday, January 4, 2012

PRABHU ANGLINGDHARMA

Angling Dharma
Dikisahkan pada jaman dahulu ada sebuah kerajaan di tanah Jawa,bernama kerajaan Malawapati,rajanya bernama Prabhu Angling Dharma yg walaupun masih muda beliau terkenal raja yang berwajah tampan,pandai di bidang agama dan kepemimpinan,Konon paduka bukan saja dihormati oleh seluruh rakyat Malawapati,akan tetapi juga sangat disegani di seluruh tanah Jawa..Beliau naik tahta atas pemintaan rakyatnya,karena ayah beliau sdh melaksanakan tapa wanaprasta.Saat naik tahta Prabhu Angling dharma masih bujang,walaupun usia beliau sdh cukup dewasa,karena dari sekian banyak putri raja di tanah Jawa,belum satupun yang berkenan di hati beliau.

Sebagai seorang raja jaman itu tentu saja salah satu kegemaran Beliau adalah berburu,Diceritakan pada suatu ketika baginda raja dengan para patih,pengwal ,bala tentara mengiringi raja berburu kedalam hutan.Lama nian beliau dengan pengawal dan para patih berburu,sehingga tak terhitung binatang buruan yang telah didapat.Mentari telah meninggo di atas ubun,paduka rajapun telah merasa lelah,yang akhirnya beliau memutuskan untuk beristirahatndibawah seb uah pohon beringin.

SI KASIAPA KEPUH

(dipetik dari cerita Ni Diah Tantri)
SI KASIAPA KEPUH
Kepuh

Tersebutlah sebuah pohon yang tumbuh di tanah lapang,didekat sebuah pura Dalem,bernama si Kasiapa Kepuh.Pohon ini tumbuh sangat subur daunnya rimbun dan rindang,batangnya cukup tinggi dan besar,karenanya banyak manusia yg berdiam di sekitar itu senang berteduh di bawahnya,bukan saja siang hari tapi juga malam hari, lebih2 saat cuaca gerah.

Tapi dasar manusia bukan hanya lupa berterima kasih ,tapi tidak tahu berterima kasih kepada yang telah memberikan sesuatu yg berguna alias bermanfaat pada dirinya.Mungkin karena sifat tersebut lalu begitu banyak manusia2 yg berteduh di bawah pohon itu menoreh batang pohon si Kasiapa Kepuh.Ada yg menoreh batang pohon karena iseng ,ada yg menoreh karena kulit pohonnya mau di pakai ramuan obat.Begitulah akhirnya si Kasiapa Kepuh batang tubuhnya jadi coreng moreng karena diiris oleh si tangan tangan jail manusia.Akhirnya si pohon Kasiapa Kepuh jadi kurus dan daunnya meranggas.Ia hidup begitu menderita.

Tuesday, March 8, 2011

SATUA: I GAJAH


SATUA I GAJAH


Dugas jamane malu konden ada manusa, baburon, entik-entikan, nu suung. Ditu Ida Sang Hyang Pramesti Guru mapajar:
“Dewa, Dewa Brahma kengken carane jani, ne ada ulian papupulan pertiwi, pupulan tanah pang ngidang dadi jlema, pang ngidang dadi watek baboron, sarwa ne maangkihan? Dewa ne patut ngidupang makejang, sarwa entik-entikan, sarwa baburon, sarwa manusa.”
Ditu paturu kal ngedengang kawiryan kawisesan. Dadi sabilang majujuk papopolane to, Ida Sang Hyang Pramesti Guru mapajar ring Ida Batara Wisnu:
“Kengken Batara Wisnu? Edengang karirihane jani.” 
“Edengin karirihane pang sing ja ngidang  Ida Batara Brahma, ngentikang ngae manusa. Kenken carane pang papopolane pang benyah?”
Pah, ngae ujan Batara Wisnu. Pah jeg grudug ujan. Ditu Ida Sang Hyang Pramesti Guru lantas mabaos, “Yen saja Ida Batara Brahma ngidang ngae idup kal ajeng taine,  ajum Ida Sang Hyang Pramesti.” Pah pireng ken Ida Batara Brahma, ngae ida papopolan. Dadi gaenanga taru, gaenanga taru, mongken geden ujane sing kena yeh, to mapan ba matekep uli ba duur.

Friday, March 4, 2011

SATUA: I DONGDING


I DONGDING
Olih:
 Pandé Kadék Juliana

Ada koné tuturan satua, suba satua buin kasatuang. Di désa anu ada anak cerik madan I Dongding. Ia ubuh bapa, idup di pondok ngajak méméné ané sedeng beling gedé. Né jani katuturang méméné I Dongding nyakit. Oraina I Dongding ngalih Kaki balian apang ada nulungin ngelekadang.
”Dongding, Dongding, kemu jani cai majalan, alihang mémé balian, mapan mémé nyakit. Alihang mémé I Kaki Balian ané umahné maraab ambengan, de pesan cai ngalih I Kaki Balian ané umahné maraab duk. Yan to alihang cai mémé, sing buungan mémé lakar mati. Ingetang pesan nyen pabesen méméné nénénan, eda cai engsap”.
Masaut I Dongding, ”Nah mé, jani i cang lakar majalan ngalih I Kaki Balian. Ngijeng nyén mémé jumah”. Laut ngdébras I Dongding majalan nuju umahné I Kaki Balian.
Tusing kacaritayang pajalan I Dongdingé, sagét jani ia suba teked diwangan umahné I Kaki Balian ané maraab ambengan. Ditu ia kauk-kauk uli diwangan, ”Kaki, Kaki balian..., ada kaki jumah..? Tulungin ja mémén i cangé sedeng nyakit. I cang orahina ngalih Kaki...!”. Ping telu, ping pat I Dongding makaukan diwangan umahné I Kaki, tusing masi ada anak majlawatan. Buin I Dongding kauk-kauk ditu, ”Kaki.., Kaki.., dija kaki ngoyong i cang orahina ngalih Kaki!”. Sagét ada pisagané nyautin, ”Wéé...nyén to kauk kauk diwangan geleh kanti kuluké ngongkong? I Kaki Balian ya sing ada jumah, uling ibi ya nak matulung di désa dauh tukad, buin mani mara ya I Kaki mulih”.

Tuesday, February 22, 2011

SATUA: BARONG LANDUNG


BARONG LANDUNG
Witnyané Ida sang prabu  sané kabaos Dalem Jayapangus, pinaka prabu paling lingsir sekitar 800 M. Rauh Dewi Danu ke Bali saka warsa 9, sekitar tahun 87 M, sampun wénten ring Bali, Sang Hyang Ageni Jaya megenah ring Lempuyang, Sang Hyang Puran Jaya sané magenah di puncak gunung agung, Déwi Danu di puncak batur. Ini sané kasengguh Sang Hyang Dapur Tiga.
Sang Hyang Dapur Tiga sané marupa putran-putran sang Hyang Pasupati ngawit saking Jawi puncak semeru. Nah, rikala warsa 9 saka utawi tahun 87 M,  ida rauh ka Bali, rikala warsa 11 M mabalik malih saking Bali ka Jawi, kaping kalih duaning durung wénten nak mabakti, rikala warsa 89 M, ida kasarengin olih sametone bin 4. Sang Hyang Manik Gumawang di puncak Beratan, Sang Hyang Manik Galang di Penataran Sasih Péjéng, Sang Hyang Manik Tugu di Andakasa, Sang Hyang Manik Tumuwuh wénten ring Batu Karu Tabanan. Dadiné papitu putran pasupatiné ngabih jagat Baliné.

Wednesday, February 16, 2011

I LUTUNG DADI PANGINTE



Ada katuturan I Lutung. Suba lantas keto, I Lutung majalan keliling ngae keamanan jagat, ngetis lantas di beten punyan kayune.

“Bah kebus! Jeg aman gumine. Kene tugas ngae keamanan!” 

Cara jani dadi pecalang yen cara pidan panginte. Ba lantas keto, jeg teka I Kedis Blatuk ngulkul bulus. Pah dengang kipekane I Lutung.

“Kenken ne I Kedis Blatuk jeg ngawag ngulkul bulus. Ngulkul bulus tanpa awanan sing ada nglapur ken pacalange. Mai suud suud suud cai ngulkul suud. Kenken unduk caine jeg ngulkul bulus?”